Σαν σήμερα, στις 23 Φεβρουαρίου 1903, γεννιόταν στην Αμμόχωστο ένας από τους παλαιότερους και ιστορικότερους αθλητικούς συλλόγους της Κύπρου. Σε γενική συνέλευση που πραγματοποιήθηκε στη μεγάλη αίθουσα του Παρθεναγωγείου Βαρωσίων, οι φίλαθλοι και φιλόμουσοι κάτοικοι της πόλης ψήφισαν άρθρο προς άρθρο το καταστατικό του νέου συλλόγου, στον οποίο δόθηκε το όνομα «Ο Ευαγόρας», εμπνευσμένο από τον αρχαίο Βασιλιά της Σαλαμίνας, Ευαγόρα Α’.
Τα πρώτα βήματα: Από την ιδέα στην πράξη
Η αθλητική ιδέα στην Αμμόχωστο είχε αρχίσει να ωριμάζει αρκετά χρόνια νωρίτερα. Στις 5 Αυγούστου 1899 πραγματοποιήθηκε σύσκεψη φιλάθλων της πόλης, από την οποία εξήλθε ομόφωνη απόφαση για τη δημιουργία του πρώτου γυμναστηρίου στην Αμμόχωστο. Η απόφαση αυτή υλοποιήθηκε άμεσα σε χώρο που παραχώρησε δωρεάν ο δάσκαλος Ευάγγελος Μαντζούρας, δείχνοντας τη διάθεση της τοπικής κοινωνίας να επενδύσει στον αθλητισμό.
Στις 15 Ιανουαρίου 1903, λίγες εβδομάδες πριν από την επίσημη ίδρυση του Συλλόγου, δόθηκε θεατρική παράσταση με το έργο «Ο Αθανάσιος Διάκος». Τα έσοδα από την παράσταση προορίζονταν για τη δημιουργία κατάλληλου γυμναστηρίου, «ώστε η πόλη της Αμμοχώστου να μη υστερεί στον αθλητισμό από τις άλλες πόλεις» — μια φράση που αποτυπώνει με γλαφυρό τρόπο το πνεύμα της εποχής και το αθλητικό όραμα των κατοίκων.
Η ίδρυση και η πρώτη επιτροπή
Στις 23 Φεβρουαρίου 1903, η ιδρυτική συνέλευση εξέλεξε και την πρώτη επιτροπή του Συλλόγου, η οποία αποτελέσθηκε από τους: Σ. Μακρίδη (δικαστή), Ε. Λοΐζου, Λ. και Π. Γεωργίου, Λ.Ε. Λοΐζου, Μ. Σιακαλλή, Κ.Γ. Νικολαΐδη και Ι. Μυριάνθους. Η σφραγίδα του Συλλόγου έφερε δισκοβόλο στο κέντρο, με την επιγραφή: ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΙΛΑΘΛΩΝ «Ο ΕΥΑΓΟΡΑΣ» ΕΝ ΒΑΡΩΣΙΟΙΣ, η οποία παρέμεινε σε χρήση μέχρι το 1918.
Το 1918 επήλθε σημαντική αλλαγή: η ονομασία μετεξελίχθηκε σε Γυμναστικός Σύλλογος «Ο Ευαγόρας», ώστε ο σύλλογος να αποκτήσει δικαίωμα συμμετοχής στους ετήσιους Παγκύπριους Αγώνες. Η νέα επιτροπή υπό την αλλαγμένη ονομασία αποτελέσθηκε από τους: Μενέλαο Γ. Παντελίδη, Χαρίλαο Γ. Παντελίδη, Μορφή Μιχαήλ, Αναστάση Χ. Οικονομίδη, Γεώργιο Χ. Οικονομίδη, Πρόδρομο Παπαδόπουλο, Πολύβιο Α. Παπαδόπουλο και Μιχαλάκη Γ.Π. Μιχαηλίδη. Η νέα σφραγίδα έφερε αετό με στεφάνι στα πόδια και το γράμμα Ε στο κέντρο, με την επιγραφή: ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «Ο ΕΥΑΓΟΡΑΣ» ΕΝ ΒΑΡΩΣΙΟΙΣ (ΚΥΠΡΟΥ).
Οι πρώτοι αγώνες: Μια ιστορική σελίδα
Οι πρώτοι επαρχιακοί αγώνες διεξήχθησαν στις 20 και 21 Μαΐου 1918 στο γήπεδο της Αστικής Σχολής Αγίας Ζώνης, υπό την εποπτεία του γενικού γραμματέα Πολύβιου Α. Παπαδόπουλου, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος του Συλλόγου για αρκετές δεκαετίες. Το πρόγραμμα ήταν πλούσιο και περιελάμβανε αγωνίσματα κλασικού αθλητισμού αλλά και ποδηλασία, αντικατοπτρίζοντας το ευρύ αθλητικό πνεύμα της εποχής.
Οι νικητές των ιστορικών εκείνων αγώνων ήταν:
Δρόμοι: Δρόμος 100μ.: Ανδρ. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) 13΄΄0 — Δρόμος 400μ.: Λ. Κουλλαπής (ΓΣΕ) 1΄.10΄΄0 — Δρόμος 800μ.: Μ. Πιττάκης (Παραλίμνι) 2΄.37΄΄0 — Δρόμος 1.500μ.: Κ. Κοσμάς (Φρέναρος) 5΄.50΄΄ — Δρόμος 110μ. μετ’ εμποδίων: Α. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) 17΄΄0 — Δρόμος 192μ. (στάδιο): Λ. Γεωργιάδης (ΓΣΕ) 28΄΄0 — Μαραθώνιος: Θ. Κοσμάς (Φρέναρος) 41΄.0.
Άλματα: Άλμα εις μήκος: Α. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) 5,83μ. — Άλμα εις μήκος άνευ φοράς: Β. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) 2,96μ. — Άλμα εις ύψος: Α. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) 1,50μ. — Άλμα εις ύψος άνευ φοράς: Β. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) 1,40μ. — Άλμα εις ύψος επί κοντώ: Α. Μιχαηλίδης (ΓΣΕ) — Άλμα τριπλούν: Ο. Μικελλίδης (ΓΣΕ) 11,53μ.
Ρίψεις: Ελληνική δισκοβολία: Λ. Γεωργιάδης (ΓΣΕ) 24,32μ. — Ελευθέρα δισκοβολία: Κ. Ιωαννίδης (Φρέναρος) 24μ. — Σφαιροβολία: Α. Φιλίππου (ΓΣΕ) 9,82μ. — Ελεύθερος ακοντισμός: Σ. Σαβεριάδης (ΓΣΕ) 41,80μ. — Ελληνικός ακοντισμός: Ο. Μικελλίδης (ΓΣΕ) 33,15μ. — Λιθάρι: Α. Φιλίππου (ΓΣΕ) 12,29μ.
Λοιπά αγωνίσματα: Ποδηλασία: Ν. Γεωργίου (ΓΣΕ) μία ώρα — Διελκυστίνδα: Ομάδα Άγγλων στρατιωτών — Σκυταλοδρομία: Ομάδα ΓΣΕ.
Οι δεύτεροι επαρχιακοί αγώνες ακολούθησαν το 1919 στο ίδιο γήπεδο, ενώ οι τρίτοι διεξήχθησαν στο νέο στάδιο που είχε εν τω μεταξύ δημιουργηθεί και είχαν ταυτόχρονα χαρακτήρα Προκριτικών Αγώνων για τους Παγκύπριους. Το σημερινό στάδιο της Αμμοχώστου ανεγέρθηκε σε χώρο που ανήκε σε δύο κατοίκους της πόλης και σε έναν Τουρκοκύπριο που βρισκόταν στην Κωνσταντινούπολη, με τον Κουννά να αναλαμβάνει την αγορά του τελευταίου τμήματος.
Μετά το 1974: Αθλητισμός στην προσφυγιά
Η τουρκική εισβολή του 1974 αποτέλεσε βαρύ πλήγμα για τον Σύλλογο, όπως και για ολόκληρη την Αμμόχωστο. Ωστόσο, ο ΓΣΕ δεν σταμάτησε ποτέ. Συνέχισε τη δράση του στην προσφυγιά, φιλοξενούμενος για προπονήσεις και αγώνες στη Λεμεσό, τη Λάρνακα και τη Λευκωσία, κρατώντας άσβεστη τη φλόγα της αθλητικής παράδοσης και της μνήμης της χαμένης πόλης.
Σπουδαίοι αθλητές μέσα από τις γραμμές του ΓΣΕ
Σε 122 χρόνια ιστορίας, ο Γυμναστικός Σύλλογος Ευαγόρας ανέδειξε πλήθος αθλητών που διακρίθηκαν τόσο σε Ολυμπιακό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Στον κλασικό αθλητισμό ξεχωρίζουν οι: Αβραάμ Μάρκου, Κωνσταντίνος Αρτυματάς, Κώστας Τσούκκας, Αντώνης Γιάλλουρος, Μιχάλης Μέρτακκας, Μωυσής Μάντζιαλος, Νική Γεωργίου, Σταύρος Τζωρτζής, Αντώνης Παπαδόπουλος, Λουκάς Λουκά, Ηλίας Λουκά, Παναγιώτης Χατζηστάθης, Λάμπρος Κεφάλας, Φίλιππος Φιλίππου, Χάρης Δημητρίου, Γεώργιος Τσούκκας, Μιχαήλ Μέρτακας, Δημητράκης Παντελίδης, Άντρη Αβραάμ, Μαρία Νεοφύτου, Ευαγγελία Λοΐζου, Έλενα Σωφρονίου, Πέτρος Τσάκιρος, Φώτης Στεφανής, Φάνης και Προκόπης Γεωργίου, Άντη Ιωάννου, Πιέρος Τσιήσος, Κυριάκος Κυριάκου, Πρόδρομος Κατσαντώνης, Άντρη Σιάλου, Ελένη Αρτυματά και Νεκταρία Παναγή. Στην κολύμβηση διακρίθηκε η Όλγα Α. Λοΐζου, στο ποδόσφαιρο ο Πανίκος Ιακώβου, στην ιστιοπλοΐα οι Δημήτρης Δημητρίου και Παναγιώτης Νικολάου, ενώ στη σκοποβολή οι Δημήτρης και Τάσος Λόρδος.
Ο Γυμναστικός Σύλλογος Ευαγόρας παραμένει, 122 χρόνια μετά την ίδρυσή του, ζωντανό σύμβολο αντοχής, ιστορικής μνήμης και αγάπης για τον αθλητισμό. Φέρει πάντα μαζί του την ψυχή της αλύτρωτης Αμμοχώστου και την ελπίδα της επιστροφής.
